Schat van Dendermonde: het vervolg, aan wie behoren de 9 miljoen euro aan goud toe?

Trésor de Dendermonde : la suite, à qui appartiennent les 9 millions d'euros d'or ?

Op 11 augustus 2026 openden arbeiders die een rioolleiding legden in Sint-Gillis-Dendermonde, in Oost-Vlaanderen, een keldermuur en vonden goud. De VRT publiceerde de zaak op 13 augustus en vertelde ze opnieuw op 14 augustus: genummerde goudbaren, oude Britse gouden ponden, een dichtgemetselde kist, een schatting van ongeveer 9 miljoen euro, of meer dan 10 miljoen dollar. Onder de ontdekkers was ook een jobstudent. Het goud werd aan de politie overhandigd, geïnventariseerd en vervolgens in een hoogbeveiligde kluis van de federale overheidsdiensten geplaatst.

Twee maanden later is het feuilleton nog niet afgelopen. Het parket van Oost-Vlaanderen zoekt nog steeds naar de oorsprong van het metaal en zijn wettelijke eigenaar. De oud-burgemeester van Dendermonde brengt een naam naar voren. Het Belgische recht stelt een andere, drogere vraag: aan wie behoort een schat die toevallig op het terrein van iemand anders wordt ontdekt?

Wat de arbeiders vonden, en wat de pers nog niet heeft vastgelegd

De vaste feiten passen in enkele regels. De arbeiders werkten voor het bedrijf De Brand, gevestigd in Baasrode, aan een gebouw van het CAW Oost-Vlaanderen, een organisatie voor maatschappelijk werk in Oost-Vlaanderen. De VRT situeert de schuilplaats in een dichtgemetselde kist in de muren van een kelder. GrenzEcho, dat het CAW citeert, spreekt over graafwerken voor een leiding op het terrein in de Van Langenhovestraat. De twee versies komen overeen: renovatie, kelder, verborgen goud, onmiddellijk telefoon naar de opdrachtgever en daarna naar de politie.

De telling is nog geen officiële inventaris. De VRT spreekt over genummerde goudbaren en oude gouden ponden, zonder vaststaand cijfer. The New York Times, die korpschef Patrick Feys citeert, houdt het op 49 baren en meer dan 4 000 munten. GrenzEcho spreekt op gezag van het CAW over 49 baren van elk een kilogram en een groot aantal oude munten. De gedeelde schatting blijft ongeveer 9 miljoen euro. Zolang het parket geen eigen overzicht heeft gepubliceerd, blijven dit cijfers uit de pers, geen definitieve expertise.

Over de houding van de arbeiders valt niet te twisten. Ze verwittigden hun klant en daarna de politie. De politiezone Dendermonde liet op Facebook weten dat het goud was veiliggesteld, geïnventariseerd en in een hoogbeveiligde kluis van de federale overheidsdiensten geplaatst. The New York Times voegt een proceduredetail toe: vier personen telden de munten onder cameratoezicht in het commissariaat, vóór de overdracht aan de federale bewaring. Patrick Feys, korpschef van het district Dendermonde, zei dat hij eerst aan een grap dacht.

Eerst het onderzoek: oorsprong, wettigheid, en pas dan de naam

Hanne Ollevier, woordvoerster van het parket van Oost-Vlaanderen, zei het al op 13 augustus aan de VRT: op dit moment is niet bekend waar dit goud vandaan komt en aan wie het juridisch toebehoort. Het parket wil vaststellen hoe het metaal in die kelder terechtgekomen is en of dat op illegale wijze gebeurde. Geert Hillaert van het CAW hield dezelfde taal: de vondst zou ook het resultaat kunnen zijn van een dubieuze praktijk. De familiale hypothese doet de strafrechtelijke hypothese niet verdwijnen.

Die volgorde van vragen verandert alles. Zolang een misdrijf niet is uitgesloten, is het burgerlijke schattenrecht niet van toepassing. Een gestolen goudbaar, of de opbrengst van een misdrijf, wordt geen ‘schat’ in de zin van het Burgerlijk Wetboek. Hij blijft het goed van wie zijn eigendom kan aantonen, of hij volgt de weg van de beslaglegging. De FOD Justitie heeft dat via Sharon Beavis aan de VRT herhaald: het burgerlijke traject begint pas als het strafrechtelijke luik is weggewerkt.

Eind augustus meldde Het Nieuwsblad dat het onderzoek overging van de lokale naar de federale politie, waarbij Patrick Feys verwees naar controles in het buitenland over de oorsprong van de baren. Op 24 oktober 2026 heeft geen enkel persbericht van het parket dat luik afgesloten. Het feuilleton loopt door omdat de eerste vraag niet ‘wie erft?’ luidt. Die luidt: ‘is dit goud legaal?’.

Het spoor Van Assche: een hypothese van een historicus, geen vonnis

Piet Buyse, zeventien jaar burgemeester van Dendermonde en historicus, verklaarde aan de VRT dat de schat waarschijnlijk toebehoorde aan de brouwersfamilie Van Assche. In 1899 kocht Theofiel Van Assche een groot terrein in de Van Langenhovestraat om er een brouwerij te bouwen. De schat werd in die straat gevonden, in het herenhuis dat op het terrein overeind is gebleven. De drie kinderen van Theofiel zijn nooit getrouwd. Na het overlijden van de laatste afstammeling, in 1982, werd de woning geschonken aan de abdij van Dendermonde, met de verplichting er een goed doel te huisvesten. Dat goede doel werd het CAW.

Buyse voegt daar een generatieverklaring aan toe. De familie, al zeer vermogend na de Tweede Wereldoorlog, zou een deel van haar vermogen in goud kunnen hebben belegd, zoals velen deden na de beurskrach van 1929. Niemand wist volgens hem dat het metaal zich in het huis bevond op het moment van de schenking. RTL info nam die verklaringen over op 14 augustus. Ze verklaren de plek. Ze beslissen niet over de eigendom.

Het parket heeft ze niet overgenomen als vaststaand feit. Een genummerde goudbaar kan in theorie naar een gieter verwijzen. In de praktijk zijn de registers uit die tijd vaak verdwenen samen met de huizen die ze bijhielden, en de ingeschreven koper was niet altijd de particulier. Ons eerste artikel over de vondst, De materie oppotten: de les van de negen miljoen van Dendermonde, stond stil bij die les: de materie overleeft de archieven. Het vervolg is het recht.

Vijf jaar voor de eigenaar, zeven dagen om het aan te geven

Het Belgische regime van gevonden voorwerpen is niet langer artikel 716 van het oude Burgerlijk Wetboek. Sinds 1 september 2021 zijn dat de artikelen 3.58 en 3.59 van boek 3 ‘De goederen’, uit de wet van 4 februari 2020. De tekst staat in het Belgisch Staatsblad. De FOD Justitie gaf er op 14 augustus de publieke lezing van aan de VRT, juist over Dendermonde.

Artikel 3.58 legt eerst plichten op. Wie een roerend goed vindt, moet zich redelijkerwijs inspannen om de eigenaar terug te vinden. Lukt dat niet, dan meldt hij de vondst uiterlijk binnen de zeven dagen aan bij de gemeente van zijn keuze. De gemeente schrijft ze in een register in. Wordt het goed gevonden in de eigendom van iemand anders, dan stelt de vinder ook die eigenaar binnen dezelfde termijn op de hoogte, per aangetekend schrijven. Sharon Beavis preciseerde dat die aangifte, afhankelijk van de omstandigheden, via de politie of het parket kan lopen. De arbeiders van Dendermonde volgden die weg nog dezelfde dag.

Artikel 3.59, paragraaf 1, bepaalt vervolgens de termijn die iedereen onthoudt. Het goed blijft toebehoren aan de oorspronkelijke eigenaar. Die kan het terugvorderen, of de opbrengst van de verkoop ervan, in handen van de vinder of de gemeente, mits vergoeding van de redelijke kosten voor bewaring, toezicht en opzoeking. Zijn de verplichtingen van artikel 3.58 nageleefd, dan wordt de vinder, of de gemeente aan wie het goed werd overhandigd, pas vijf jaar na de inschrijving in het register eigenaar, en alleen als de oorspronkelijke eigenaar zich niet heeft gemeld.

Die termijn van vijf jaar is dus geen aftelling richting de staat. Het is de tijd die aan de rechtmatige eigenaar wordt gelaten. In Dendermonde liet de FOD Justitie weten dat het goud op een veilige plek werd bewaard die door de overheid ter beschikking was gesteld, omdat het onderzoek van het parket nog liep. De vinder had het goed in rechte zelf mogen bewaren, of aan de gemeente mogen toevertrouwen. Hier dicteerden het volume, de waarde en het strafrechtelijke luik feitelijk een andere keuze.

De verdeling: helft voor de vinder, helft voor de eigenaar van het goed, onder voorwaarden

De zaak van Dendermonde is niet die van een portefeuille die op een bankje is vergeten. Het goud was verborgen. Artikel 3.59, paragraaf 3, voorziet dan een eigen regime, en alleen als het verborgen goed geen eigenaar heeft.

Vindt de eigenaar van het goed zelf in zijn goed een verborgen zaak zonder eigenaar, dan behoort die hem toe, op voorwaarde dat hij de aangifteplichten heeft nageleefd. Wordt de verborgen zaak gevonden in het goed van iemand anders, dan deelt de tekst. Ze behoort voor de helft toe aan de vinder die houder is van een persoonlijk of zakelijk gebruiksrecht op dat goed en die ze bij toeval heeft gevonden, steeds onder voorbehoud van de verplichtingen van artikel 3.58. De andere helft behoort toe aan de eigenaar van het goed waarin ze werd gevonden.

Drie voorwaarden dus, en geen enkele staat in Dendermonde vooraf vast.

  • Het goed mag geen identificeerbare eigenaar hebben. Als een rechthebbende van de familie Van Assche, of een andere titularis, zijn eigendom binnen de termijn aantoont, speelt de verdeling niet.
  • De vondst moet toevallig zijn. Leidingwerken die op een dichtgemetselde kist stuiten, vallen in principe in dat geval. Een georganiseerde zoektocht, met een detector, valt er niet onder. De Vereniging van Waalse Steden en Gemeenten herinnert eraan bij artikel 3.59: het toeval is een voorwaarde, geen versiering.
  • De vinder die voor de helft in aanmerking komt, moet houder zijn van een persoonlijk of zakelijk gebruiksrecht op het goed. Een arbeider die door een bedrijf is aangesteld, op de werf van een derde, is niet automatisch die houder. De tekst noemt noch ‘het bedrijf’ noch ‘de werknemer’. Dat is een punt dat de burgerlijke rechter, als hij wordt geseind, zal moeten kwalificeren. Het vandaag als beslist voordoen zou neerkomen op het verzinnen van een arrest dat niet bestaat.

Paragraaf 4 voegt een bescheidener weg toe. De vinder die geen eigenaar wordt, maar wel zijn verplichtingen heeft nageleefd, heeft van de eigenaar recht op een redelijke beloning, gelet op de omstandigheden. De VRT stelde al de vraag naar een ‘vindersloon’, een beloning voor de vinder, zonder ze te beantwoorden. Niemand kan ze beantwoorden zolang de eigenaar niet bekend is.

U vraagt zich misschien af wat er gebeurt als niemand zich meldt. De FOD Justitie, geciteerd door de VRT, was duidelijk over het principe en voorzichtig over de zaak: voor een verborgen zaak die in het goed van iemand anders wordt gevonden, is de verdeling bij helften, tussen de gekwalificeerde vinder en de eigenaar van het goed. In Dendermonde is die eigenaar van het goed het CAW Oost-Vlaanderen, of de stichting die het terrein bezit, volgens de akten. Het is niet de federale staat, waarvan de kluis hier slechts een bewaarplaats is.

Frankrijk kopieert dat schema niet, en het goud van Dendermonde valt er niet onder

De Franse vergelijking verduidelijkt, op voorwaarde dat je ze niet zomaar overneemt. Artikel 716 van het Franse Burgerlijk Wetboek, nog steeds van kracht, zegt in essentie dat de schat die bij toeval in de grond van een ander wordt gevonden voor de helft toebehoort aan de ontdekker en voor de helft aan de eigenaar van de grond. Op dat ene artikel lijken de twee landen op elkaar. Maar Frankrijk voegde met de wet van 7 juli 2016 een eigen regime toe voor archeologische goederen: artikel L. 541-4 van het erfgoedwetboek sluit dan de verdeling van artikel 716 uit, en die goederen worden vermoed aan de staat toe te behoren vanaf de erkenning van hun wetenschappelijk belang.

Dat regime is niet van toepassing in Sint-Gillis-Dendermonde. Het toont alleen dat ‘schat’ aan weerszijden van de grens niet dezelfde uitkomst heeft. In België leggen de regionale erfgoeddecreten aangifteplichten op voor archeologische vondsten, zonder de federale staat eigenaar te maken van een partij hedendaagse goudbaren die in een kelder is gevonden. Voor het goud van Dendermonde blijft de vraag burgerlijk en, eerst, strafrechtelijk.

Wat we vandaag kunnen zeggen, en wat onvoorzichtig zou zijn om te verkondigen

Op 24 oktober 2026 zijn drie dingen zeker. Het goud zit niet meer in de muur. Het bevindt zich onder het toezicht van de autoriteiten, in een federale kluis, voor de duur van het onderzoek. De rechtmatige eigenaar, als die bestaat en zijn recht kan aantonen, heeft vijf jaar om zich te melden, volgens de lezing die de FOD Justitie van artikel 3.59 heeft gegeven. En niets in de openbare teksten van het parket heeft de partij al toegewezen aan het CAW, de arbeiders, de familie Van Assche of de staat.

De rest is een kaart, geen vonnis.

  • Als het onderzoek het goud aan een misdrijf koppelt, volgt de teruggave het strafrecht en de benadeelde eigenaar, niet het schattenregime.
  • Als een oorspronkelijke eigenaar zich binnen de vijf jaar meldt en zijn recht aantoont, blijft het goed van hem, onder voorbehoud van de kosten.
  • Als niemand een eigendom aantoont, en als de verborgen zaak bij toeval in het goed van een ander is gevonden, regelt artikel 3.59, paragraaf 3, een verdeling bij helften, onder de al genoemde hoedanigheidsvoorwaarden voor de vinder.
  • Als de vinder niet aan die hoedanigheidsvoorwaarden voldoet, wordt hij daarom geen eigenaar. Een redelijke beloning blijft open, die wordt besproken met wie uiteindelijk als eigenaar zal worden erkend.

Bij Gold & Silver Company stellen we vast dat de vraag die gezinnen stellen bij een metaal dat uit een lade of een erfenis komt, zelden ‘aan wie geeft het Burgerlijk Wetboek deze partij?’ luidt. Ze is eenvoudiger: hoe zwaar is het, wat is het gehalte, en wat is het waard tegen de koers van de dag. Een gecertificeerde goudbaar leest zich af aan zijn gewicht en gehalte. Een oude munt ook, eenmaal geïdentificeerd. De roman van Dendermonde verandert die mechaniek niet. Hij herinnert er alleen aan dat het verhaal van een metaal en zijn gemeten waarde twee verschillende dossiers zijn. Het eerste kan jaren open blijven. Het tweede wordt geregeld op een weegschaal.

Veelgestelde vragen over de schat van Dendermonde

Als ik goud vind bij de renovatie van een huis in België, mag ik het dan houden?

Nee, niet vanzelf, en niet in stilte. Artikel 3.58 van het Belgische Burgerlijk Wetboek verplicht u eerst om redelijkerwijs de eigenaar te zoeken. Vindt u die niet, dan meldt u de vondst binnen de zeven dagen aan bij de gemeente van uw keuze, die ze in een register inschrijft. Bevindt het goud zich in de eigendom van iemand anders, dan stelt u ook die eigenaar binnen dezelfde termijn op de hoogte. In Dendermonde volgden de arbeiders die weg nog dezelfde dag. Wie het metaal zonder die stappen houdt, verliest het voordeel van de wet. De oorspronkelijke eigenaar heeft op zijn beurt vijf jaar na de inschrijving in het register om zich te melden en het goed terug te vorderen, mits vergoeding van de kosten voor bewaring en opzoeking.

Betekent de termijn van vijf jaar dat de Belgische staat eigenaar wordt van het goud van Dendermonde?

Nee. De termijn van vijf jaar uit artikel 3.59 is die van de oorspronkelijke eigenaar, geen automatische overdracht aan de schatkist. Na die termijn, en als de aangifteplichten zijn nageleefd, is het de vinder, of de gemeente aan wie het goed werd overhandigd, die eigenaar kan worden. Voor een verborgen zaak zonder eigenaar die in het goed van een ander is gevonden, regelt de wet een verdeling: de helft voor de gekwalificeerde vinder, de helft voor de eigenaar van het goed. In Dendermonde is de federale kluis slechts een bewaarplaats, gekozen omdat het onderzoek van het parket doorgaat, zoals de FOD Justitie aan de VRT uitlegde. Bewaring is geen eigendomstitel.

Is de familie Van Assche juridisch eigenaar van deze schat?

Dat weten we niet, en de veronderstelling geldt niet als vonnis. Piet Buyse, oud-burgemeester en historicus, zei aan de VRT dat het goud waarschijnlijk aan die brouwersfamilie toebehoorde, wier woning in 1982 aan de abdij werd geschonken en vervolgens aan het CAW werd toegewezen. Het parket antwoordt dat de oorsprong en de wettelijke eigenaar onbekend zijn. Een historisch spoor verduidelijkt de plek, het vervangt niet het bewijs van een titel. Als een rechthebbende zijn eigendom binnen de vijf jaar aantoont, blijft het goed van hem en opent de verdeling met de vinder zich niet. Als niemand dat kan, wordt de vraag opnieuw die van een verborgen zaak zonder eigenaar. En het strafonderzoek gaat vooraf aan dat burgerlijke debat.

Behoort een schat die in een muur wordt gevonden in Frankrijk ook voor de helft aan de ontdekker?

Op het ene artikel 716 van het Franse Burgerlijk Wetboek, ja: als de schat door louter toeval in de grond van een ander wordt gevonden, behoort hij voor de helft aan de ontdekker en voor de helft aan de eigenaar van de grond. Maar Frankrijk voegde met de wet van 7 juli 2016 een eigen regime toe voor archeologische goederen: artikel L. 541-4 van het erfgoedwetboek sluit die verdeling dan uit, en die goederen worden vermoed aan de staat toe te behoren vanaf de erkenning van hun wetenschappelijk belang. Dat regime is niet van toepassing op het goud dat in Sint-Gillis-Dendermonde is gevonden. Het toont alleen dat de grens het juridische vervolg van eenzelfde kelder verandert.

Heeft een goudbaar zonder bekend verhaal nog waarde, eenmaal uit een muur gehaald?

Ja. De waarde van een goudbaar hangt niet af van de roman eromheen, maar van zijn gewicht, zijn gehalte en de koers van de dag. Een gietnummer of een stempel kan een oorsprongszoektocht sturen, maar de registers van de gieters uit de naoorlogse periode zijn vaak verdwenen, en de naam van de laatste particulier staat er niet altijd in. Dat is wat de vondst van Dendermonde herinnert: de archieven doven uit, het metaal wordt nog gewogen. Op kantoor gebeurt de analyse op een weegschaal, met het scherm naar de persoon gedraaid die de partij aanbiedt, gevolgd door een offerte lijn per lijn. Het verhaal van een metaal en zijn gemeten waarde zijn twee verschillende dossiers, en het tweede wordt altijd op een weegschaal geregeld.